27 Ιουνίου 2020by vktoons

Το animation ως τέχνη που συμβάλει στην διαμόρφωση χαρακτήρα του μαθητή.

Spread the love

Το άρθρο αυτό έχει ως αφορμή την δραστική μείωση των καλλιτεχνικών μαθημάτων στα ελληνικά σχολεία. Εν τούτοις, τα τελευταία αρκετά χρόνια η καλλιτεχνική εκπαίδευση στην υποχρεωτική εκπαίδευση συρρικνώνεται διαρκώς διεθνώς. Πρέπει να πούμε ότι αυτό το φαινόμενο συνδέεται και με την συνεχή ποιοτική υποβάθμιση της εκπαίδευσης. Αν αυτά τα συνδυάσουμε με το γεγονός ότι η κρίση αυτή συμπίπτει με την διεθνή οικονομική κρίση, βλέπουμε πως εύκολα θα μπορούσε κάποιος να μιλήσει για ταξικά χαρακτηριστικά αυτής της υποβάθμισης.

Το animation βέβαια δεν είναι βασικό καλλιτεχνικό μάθημα, εν τούτοις σε κάποια σχολεία κυρίως στις ΗΠΑ και στον Καναδά (αλλά και αλλού) κατά καιρούς γίνονται σεμιναριακά μαθήματα (ακόμα και στην Ελλάδα μιας και είναι το παράδειγμα από το οποίο πιαστήκαμε). Σε κάθε όμως περίπτωση δεν είναι μαθήματα που υπαγορεύονται συστηματικά από έναν προγραμματισμό. Αυτό δεν σημαίνει πως όπου γίνονται, δεν γίνονται οργανωμένο. Ο λόγος γίνεται για τον γενικό προσανατολισμό.

Μεταφέροντας στο άρθρο την εμπειρία της vktoons στην Ελλάδα, σημειώνουμε τα εξής: κατά κύριο λόγο τα μαθήματα γίνονται εκτός σχολικού ωραρίου: στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση σε συνεργασία με συλλόγους γονέων και κηδεμόνων. Στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση σε συνεννόηση με τους συλλόγους εκπαιδευτικών και με την υποστήριξη από δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς. Σε λίγες περιπτώσεις κάποιοι καθηγητές επιμορφώνονται σεμιναριακά, αλλά το αν θα αξιοποιήσουν και πώς τις γνώσεις που θα λάβουν είναι άλλο ζήτημα.

Το animation λοιπόν μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά σε τέσσερις τομείς: 1) Στον αισθητικό και δημιουργικό, 2) της κοινωνικοποίησης, 3) τον τεχνικό και 4) της εγκυκλίου παιδείας.

Η ανάπτυξη της αισθητικής και της δημιουργικότητας του παιδιού.

Το animation ίσως δεν θέσει τα αισθητικά “standards” του παιδιού, όμως θα το βοηθήσει να αποδεχθεί την δική του αισθητική και να αντικρούσει την λογική ότι “έχει κακή αισθητική”. Αυτή την “κατηγορία” συνήθως προσάπτουν όσοι επιθυμούν την επικράτηση της δικής τους αισθητικής ως της μόνης (ή της μόνης “αληθινής”). Το παιδί αρχίζει να εργάζεται με βάση της δική του αισθητική και το animation μπορεί να το βοηθήσει είτε να σκεφθεί επάνω σε αυτή και να την αναθεωρήσει, είτε να την συμπληρώσει.

Ταυτόχρονα, το animation Μπορεί να ωθήσει το παιδί να φανταστεί μία κίνηση, μία ιστορία, μία εικόνα και έτσι να τονώσει την έτσι και αλλιώς υπάρχουσα δημιουργικότητά του. Μπορεί να το βοηθήσει σίγουρα να προσέχει περισσότερο τον περιβάλλοντα χώρο του ακριβώς ως πηγή έμπνευσης, να αρχίζει να φαντάζεται μία κατάσταση και – αν αυτή είναι προβληματική – να φαντάζεται ακόμα και την επίλυσή της μέσω της εικόνας, της κίνησης, του σεναρίου/ιστορίας. Ο Einstein είπα σε μία συνέντευξή του ότι “η φαντασία είναι πιο σημαντική από την γνώση. Η γνώση έχει όρια, Η φαντασία περικλείει τον κόσμο”.

Η κοινωνικοποίηση.

Το animation είναι συλλογική δουλειά. Αυτό σημαίνει πως για να ολοκληρωθεί μία ταινία πρέπει να συνεργαστούν τα παιδιά: ο/η σκηνοθέτης, οι σεναριογράφοι, οι σκηνογράφοι, οι φωτιστές, οι χειριστές και χειρίστριες κάμερας και αυτοί και αυτές του ηλεκτρονικού υπολογιστή, οι ηχολήπτες, οι animators, όσοι και όσες επεξεργάζονται ήχο και εικόνα κ.ά. Τα παιδιά που θα αναλάβουν τον κάθε ρόλο θα πρέπει να συνεννοηθούν, να συνεργαστούν, ακόμα και να προσπεράσουν τις φυσιολογικές αντιζηλίες και εγωισμούς της ηλικίας τους. Μόνο τότε θα δουν την εργασία τους να αποτυπώνεται σε κάποια οθόνη. Αυτό είναι ένα μάθημα που το animation θα τους προσφέρει. Ένα μάθημα που θα φανεί χρήσιμο και στην υπόλοιπη ζωή τους.

Υπάρχει και μία ακόμη πολύ σημαντική πλευρά της κοινωνικοποίησης: η ψυχολογική και ψυχιατρική. Το animation μπορεί να βοηθήσει παιδιά με διάφορα προβλήματα – ψυχολογικά, αυτισμού κτλ – να έρθουν σε επαφή με τους συμμαθητές και τις συμμαθήτριές τους. Η επαφή αυτή μπορεί να λειτουργήσει αμφίπλευρα επωφελώς (θα χρειαστεί φυσικά η βοήθεια και ενός ειδικού επιστήμονα που ίσως διαθέτει ήδη το σχολείο).

Εδώ είναι εξίσου σημαντικό να σημειώσουμε πως τα παιδιά θα πρέπει να κάνουν εναλλάξ όλες τις λειτουργίες που απαιτεί η δημιουργία μίας ταινίας. Έτσι, όλα θα έχουν μία καλύτερη εικόνα των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι “συνάδελφοι” συμμαθητές τους. Εξαίρεση φυσικά αποτελούν οι εργασίες εκείνες που αντικειμενικά κάποιο παιδί μπορεί να μην μπορεί να εκτελέσει.

Το τεχνικό κομμάτι του animation.

Τα παιδιά έρχονται σε επαφή όχι μόνο με τον υπολογιστή – και μάλιστα με έναν δημιουργικό τρόπο και όχι μόνο ως παιχνίδι – αλλά και με την κάμερα, τα φώτα, το μικρόφωνο κτλ. Δηλαδή, βλέπουν και το κομμάτι εκείνο της δημιουργίας που αφορά στην τεχνική πλευρά μίας ταινίας animation. Μαθαίνουν ορολογία κτλ.

Η εγκύκλιος παιδεία και το animation.

Το animation ως βοηθητικό μέσον μπορεί να συμβάλλει και στην εγκύκλιο εκπαίδευση των μαθητών. Αυτό μάλιστα μπορεί να γίνει με δύο τρόπους:

α) Ενισχυτικό animation: μπορεί να αξιοποιηθεί την ώρα του μαθήματος, ώστε ο δάσκαλος και ο καθηγητής να έχουν ένα οπτικό μέσο για να μεταδώσουν γνώση ή και πληροφορία στον μαθητή. Αυτό μπορεί να έχει την μορφή μία “σφήνας” κατά την ώρα της παράδοσης. Ελλοχεύει βέβαια ένας κίνδυνος: και οι διδάσκοντες και οι μαθητές να ενθουσιαστούν υπέρμετρα. Τούτο θα μπορούσε να οδηγήσει στην αντίληψη ότι η εικόνα, το animation εδώ, μπορεί να αντικαταστήσει το ζωντανό μάθημα. Κάτι τέτοιο όμως ακυρώνει και την μαθησιακή διαδικασία αλλά και τον ρόλο που μπορεί να παίξει το animation μέσα σε αυτήν. Μία τέτοια θεώρηση δίνει στο animation ρόλο που ούτε πρέπει ούτε μπορεί να έχει. Χρειάζεται μελετημένη αξιοποίησή του μέσα στην σχολική αίθουσα.

β) Αξιοποίηση των μαθημάτων μέσα στο μάθημα του animation: εδώ έχουμε το αντίστροφο: φέρνουμε ΟΛΑ τα μαθήματα αν χρειάζεται στο μάθημα του animation. Το να γράφει καλό σενάριο σημαίνει πως θα είναι κατανοητό και από αυτούς που θα δουν την ταινία και πρώτα από αυτούς που θα εργαστούν στην ταινία. Άρα, το μάθημα της γλώσσας, της έκθεσης είναι εδώ. Το σενάριο μπορεί να γραφτεί και βασισμένο σε οποιοδήποτε μάθημα. Συνήθως όμως τα θέματα τα δίνουν τα πιο θεωρητικά μαθήματα: ιστορία, ίσως θρησκευτικά αλλά και κείμενα λογοτεχνίας. Η φυσική θα μας φανεί χρήσιμη και για να αποδώσουμε σωστή κίνηση στα σώματα αλλά και για τον σωστό φωτισμό, ειδικά αν κάνουμε stop motion. Στον φωτισμό και ίσως στον χρωματισμό χαρακτήρων και backgrounds θα βοηθήσει πιθανώς και η χημεία μαζί με τα καλλιτεχνικά. Τα δε μαθηματικά και η γεωμετρία θα φανούν χρήσιμα για τις μετρήσεις μας στα καρέ, στις αποστάσεις, στους χρονισμούς, στον συγχρονισμό ήχου και εικόνας, στην μουσική (μέτρο) και τον συγχρονισμό της με την εικόνα, στην τοποθέτηση των αντικειμένων στον χώρο κ.ά. Ακόμα και η γυμναστική μπορεί να αξιοποιηθεί για να αποδώσουμε συγκεκριμένες κινήσεις. Έτσι, με έναν πλάγιο τρόπο – και με συνεχή ψυχολογική ώθηση – μπορούμε να βοηθήσουμε τους μαθητές να δουν με ένα άλλο μάτι τα μαθήματα του σχολείου!

Στον επίλογο…

Το animation ως μορφή τέχνης, αν αξιοποιηθεί σωστά θα βοηθήσει τα παιδιά να αναπτυχθούν ως χαρακτήρες, με έναν ευχάριστο τρόπο. Θα μάθουν ακόμα και στοιχεία πειθαρχίας. Όχι καταναγκαστικής πειθαρχίας, αλλά του είδους που θα τα βοηθήσουν να ολοκληρώσουν έναν συλλογικό στόχο. Θα μάθουν έτσι να συνεργάζονται για έναν κοινό σκοπό. Να αποδίδουν κάτι που θέλουν να πουν με όσα χρειάζεται και όχι παραπάνω.

Εν κατακλείδι, ως μορφή τέχνης που είναι, μπορεί να συμβάλλει στο να βελτιώσουμε κάποια στιγμή τον κόσμο μας.